De invoering van de Wtta lijkt nog ver weg, maar schijn bedriegt. Vanaf 2027 verandert de wet de spelregels voor de flexmarkt ingrijpend. Toch onderschatten veel organisaties de impact. De waarschuwing is eensgezind: wie nu niet begint met de voorbereidingen, is straks te laat. Dit artikel kwam tot stand op basis van een rondetafelgesprek, georganiseerd door artra, met Marcel Reijmers (FlexKnowledge), Julisa Fereijra-Phelipa (Normec VRO) en Hendarin Mouselli (De Voort Advocaten | Mediators).
Een stelsel dat verder reikt dan uitzendbureaus
Per januari 2027 verandert de flexmarkt ingrijpend. Alle bedrijven in Nederland die arbeidskrachten in- of uitlenen krijgen dan te maken met een nieuw toelatingsstelsel dat veel verder reikt dan klassieke uitzendbureaus. Toch denken veel organisaties nog steeds dat de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) hen niet raakt, of dat er nog genoeg tijd is. Die gedachte is gevaarlijk. Zeker in combinatie met de onlangs aangenomen Wet meer zekerheid flexwerkers ontstaat een kantelpunt: organisaties moeten nu weten of zij onder de Wtta vallen, welke verplichtingen op hen afkomen en hoe zij hun processen tijdig op orde krijgen. Wie wacht tot de wet daadwerkelijk van kracht wordt, loopt het risico straks onder grote tijdsdruk te moeten herstellen wat vandaag al had moeten worden ingericht.
De Wtta is bedoeld voor een eerlijkere arbeidsmarkt
De wet moet de markt voor het ter beschikking stellen van arbeidskrachten transparanter, eerlijker en beter controleerbaar maken. Malafide constructies moeten worden teruggedrongen, zodat organisaties die investeren in naleving van wet- en regelgeving niet langer worden benadeeld ten opzichte van partijen die dat niet doen. Organisaties die arbeidskrachten ter beschikking stellen of payrollen mogen dat straks alleen nog doen wanneer zij daarvoor zijn toegelaten. Tegelijkertijd mogen opdrachtgevers uitsluitend samenwerken met organisaties die deze toelating hebben verkregen. “Het uiteindelijke doel van de Wtta is niet alleen naleving, maar het creëren van een eerlijker, transparanter en professioneler speelveld. Organisaties die arbeidskrachten ter beschikking stellen, moeten kunnen aantonen dat hun processen, administratie en compliance op orde zijn. Tegelijkertijd vraagt dit ook iets van opdrachtgevers: zij moeten bewust kiezen met wie zij zaken doen en verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van hun keten”, aldus Julisa Fereijra-Phelipa.
Wij vallen hier toch niet onder?
De grootste misvatting in de praktijk is dat organisaties zichzelf te snel buiten de reikwijdte van de Wtta plaatsen. Wie geen traditioneel uitzendbureau is, denkt vaak dat de wet niet op hem van toepassing zal zijn. De wet kijkt echter niet naar het etiket dat een organisatie zichzelf geeft, maar naar de feitelijke werkzaamheden. Daardoor krijgen ook detacheerders, consultancybedrijven, payrollorganisaties en andere dienstverleners met de toelatingsplicht te maken. “Zo ontdekken bijvoorbeeld veel consultancypartijen pas tijdens een eerste gesprek dat een deel van hun dienstverlening juridisch gezien onder terbeschikkingstelling valt. Dan krijg je ineens fundamentele vragen over je bedrijfsvoering”, zegt Marcel Reijmers. Ook tijdens inspecties blijkt dat regelmatig. “Wat wij in de praktijk vaak zien, is dat organisaties denken dat zij niet onder de Wtta vallen, maar dat uit de contractuele afspraken weldegelijk elementen van terbeschikkingstelling naar voren komen. Juist daarom is het belangrijk dat organisaties niet alleen kijken naar hoe zij hun dienstverlening zelf noemen, maar ook naar wat zij op papier afspreken”, aldus Fereijra-Phelipa. Bewustwording is daarmee de noodzakelijke eerste stap in de voorbereiding.
De voorbereiding begint met inzicht, niet met papier
Wanneer organisaties zich realiseren dat de Wtta ook voor hen gevolgen kan hebben, ontstaat vaak dezelfde reflex: procedures aanpassen, documenten verzamelen en beleid schrijven. Volgens Reijmers is dat begrijpelijk, maar niet de meest effectieve aanpak. “Veel organisaties denken dat hun hele bedrijf op de schop moet. Terwijl het veel slimmer is om eerst inzicht te krijgen. Laat (als je al NEN 4400 gecertificeerd bent) een Wtta-pre-audit uitvoeren en je weet precies waar de aandachtspunten zitten. Dan ga je gericht verbeteren, in plaats van alles tegelijk aan te pakken. Ben je nog helemaal niet gecertificeerd, dan doe je hetzelfde, maar eerst voor het bestaande SNA keurmerk en daarna de pre-audit voor de Wtta.” Een goede nulmeting voorkomt dat organisaties kostbare tijd besteden aan maatregelen die uiteindelijk weinig toevoegen.
De Wtta vraagt om een andere manier van organiseren
Veel organisaties benaderen compliance nog als een verzameling losse verplichtingen: een contract hier, een procedure daar, een controle op het juiste moment. De Wtta brengt bestaande en nieuwe verplichtingen samen in één stelsel, waarin niet alleen telt of aan afzonderlijke eisen wordt voldaan, maar vooral of de organisatie als geheel aantoonbaar in control is. “De Wtta gaat niet over het afvinken van losse normen. Organisaties moeten kunnen laten zien dat hun processen, administratie en verantwoordelijkheden logisch op elkaar aansluiten. Juist die samenhang bepaalt straks of je aantoonbaar grip hebt op je bedrijfsvoering en je positie in de keten”, stelt Fereijra-Phelipa.
Ook opdrachtgevers krijgen een grotere verantwoordelijkheid
De Wtta verandert niet alleen de positie van organisaties die personeel ter beschikking stellen. Opdrachtgevers mogen straks uitsluitend samenwerken met toegelaten partijen en zullen bovendien moeten kunnen aantonen dat hun administratie daarop is ingericht. Daarmee wordt compliance een gezamenlijke verantwoordelijkheid. “Compliance wordt niet langer alleen een verantwoordelijkheid van de uitlener. Ook opdrachtgevers zullen hun inhuurbeleid opnieuw moeten organiseren. Dat vraagt andere keuzes dan veel organisaties nu nog maken. Daarnaast gaat het uitzendregime ook op andere onderdelen op de schop, want onlangs is de Wet meer zekerheid flexwerkers aangenomen. Deze wet treedt naar verwachting per 1 januari 2028 in werking, maar een aantal wijzigingen die toezien op de uitzendsector zullen al eerder in werking treden. Juist die regels in combinatie met de Wtta zijn zowel voor inleners als uitleners een must om te betrekken bij hun compliance procedure. Door die wijzigingen nemen de aansprakelijkheidsrisico’s voor zowel de inleners als uitleners aanzienlijk toe”, verduidelijkt Hendarin Mouselli. Directie, HR, inkoop en compliance zullen daardoor veel intensiever moeten samenwerken dan nu vaak het geval is.
Waarom juist nu beginnen?
Hoewel de Wtta pas vanaf 2027 in werking treedt, begint de voorbereiding feitelijk veel eerder. Organisaties moeten hun processen beoordelen, tekortkomingen herstellen en tijdig voorsorteren op de overgangsregeling. Vooral de benodigde doorlooptijd wordt nog vaak onderschat. “Wie vandaag begint, is eigenlijk al laat”, zegt Fereijra-Phelipa. “In de praktijk zien we dat het op orde brengen van de basis, het herstellen van tekortkomingen en het aantoonbaar borgen van processen vaak veel meer tijd kost dan organisaties vooraf inschatten. Dit is geen traject dat je vlak voor de deadline nog even organiseert.”
Belangrijke mijlpalen richting 2027
Van 1 november tot en met 31 december 2026 kunnen organisaties zich aanmelden voor de overgangsregeling.
Op 1 januari 2027 treedt de Wtta officieel in werking.
Van 1 mei tot en met 30 juni 2027 loopt de aanvraagperiode voor de definitieve toelating.
Vanaf 2028 volgt de volledige handhaving van de toelatingsplicht.
Over die stappen bestaat nog veel onduidelijkheid. “Veel organisaties denken dat deelname aan de overgangsregeling voldoende is. Dat is niet zo. De overgangsregeling is iets anders dan de aanvraag voor de definitieve toelating. Je moet beide stappen tijdig zetten”, benadrukt Mouselli. Een goede planning voorkomt onnodige tijdsdruk en vergroot de kans op een soepel toelatingstraject.
Niet voldoen is meer dan alleen een financieel risico
Hoewel de definitieve beleidsregels voor de handhaving nog worden vastgesteld, wordt verwacht dat wordt aangesloten bij de bestaande boetesystematiek binnen de arbeidsmarktregelgeving. De huidige boetenormbedragen die gelden bij het niet beschikken over een Waadi-registratie bedragen per arbeidskracht 8.000 euro als minder dan tien arbeidskrachten ter beschikking zijn gesteld, 16.000 euro bij tien maar minder dan dertig arbeidskrachten en 32.000 euro bij dertig of meer arbeidskrachten. “Als de verwachte systematiek wordt gevolgd, kunnen boetes per ter beschikking gestelde arbeidskracht worden opgelegd. Dan kunnen de financiële gevolgen zeer snel oplopen”, aldus Mouselli. Daar blijft het niet bij: organisaties die hun toelating verliezen of structureel niet aan de wettelijke eisen voldoen, lopen ook reputatieschade op. “Het mooie van het nieuwe stelsel is dat opdrachtgevers én uitleners samen verantwoordelijkheid dragen. Uiteindelijk wil je voorkomen dat malafide partijen nog een plek hebben in de markt”, wijst Reijmers erop.
De Wtta biedt ook kansen
Waar veel organisaties vooral kijken naar de extra verplichtingen, liggen er ook kansen. Organisaties die hun processen goed op orde hebben, kunnen zich straks duidelijk onderscheiden van partijen die dat niet hebben. “Compliance is straks geen afzonderlijke USP meer, maar een voorwaarde voor onderscheidend vermogen. De Wtta maakt zichtbaar welke organisaties aantoonbaar grip hebben op hun processen, administratie en ketenafspraken. Wie dat goed op orde heeft, laat zien betrouwbaar, transparant en professioneel georganiseerd te zijn”, verduidelijkt Fereijra-Phelipa. Mouselli ziet daarin misschien wel de grootste winst van de nieuwe wet: “Bedrijven die al jaren investeren in kwaliteit krijgen eindelijk de kans zich echt te onderscheiden van organisaties die de regels minder serieus nemen. Dat draagt uiteindelijk bij aan het eerlijkere speelveld waar de Wtta voor bedoeld is.”
Vier expertises, een compleet beeld
De Wtta raakt juridische vraagstukken, bedrijfsprocessen en de dagelijkse praktijk. Juist daarom bundelen FlexKnowledge, Normec VRO, De Voort Advocaten | Mediators en artra hun kennis in een gezamenlijke seminarreeks. Daarin komen onder andere aan bod: wanneer is sprake van terbeschikkingstelling van arbeid, welke organisaties vallen onder de Wtta, hoe ziet de toelatingsprocedure eruit, welke aanvullende eisen stelt het Wtta-normenkader, welke belangrijke inspectiebevindingen zien we in de praktijk en hoe richt je processen aantoonbaar compliant in. “Dit is geen onderwerp dat je afvinkt met een checklist. Het vraagt inhoud, inzicht en voorbereiding”, vatte Mouselli het tijdens het rondetafelgesprek samen. Meer weten of je inschrijven? Dat kan op de pagina Aanmelden Wtta seminar.
Wat kunnen wij voor jou doen?
Wil je weten hoe jouw onderneming ervoor staat in aanloop naar het toelatingsstelsel? Vraag dan een quickscan aan of neem contact op met Normec VRO als jouw onderneming nog geen NEN-certificering heeft. Heb je vragen over de gevolgen van het toelatingsstelsel voor jouw onderneming of heb je hulp nodig bij het aanpassen van je huidige contracten? Neem dan contact op met VRF Advocaten. Heb je modelcontracten nodig, dan kan FlexKnowledge je hierbij assisteren. Voor trainingen neem je contact op met artra, de opleider voor arbeidsmarktprofessionals.